Terug naar thema's

Lessuggesties

Terug naar thema's Thema's

Tips

Peter Vervloed - Mijn hoofddoek is weg
Ilham wordt vaak gepest in de klas. Op een dag wordt op school haar hoofddoek, die ze vanwege haar geloof moet dragen, van haar hoofd gerukt en tot overmaat van ramp is hij ook nog weg. Niemand weet wie dat gedaan heeft.

Thomas, die Ilham erg aardig vindt, verdenkt Stijn ervan de dader te zijn, maar hij kan het niet bewijzen. Thomas moet een spreekbeurt over honden houden en neemt daarom zijn hond Tafka, die als levende illustratie moet dienen, mee naar school. Door toeval vindt Tafka de hoofddoek van Ilham. Thomas laat door zijn hond ook de dader opsporen. Het blijkt Stijn te zijn, die samen met Inge dit flauwe plan had bedacht. De twee verontschuldigen zich bij Ilham.



Verwerkingstips

1) In het boek worden opvallend veel lichaamsdelen genoemd. Noteer deze en vul aan

met alle nog ontbrekende lichaamsdelen, die je kunt bedenken.

2) Ilham wordt gepest vanwege haar hoofddoek. Bedenk nog meer redenen waarom iemand gepest kan worden.

3) Speel in de vorm van een rollenspel het begin van het boek (Ilham, Thomas, Stijn, Inge

en nog een paar klasgenoten) en zet aansluitend het eind van het boek in een rollenspel om (Stijn, Inge, juffrouw, Thomas, Ilham).

4) Aan het eind van het boek wordt geen oplossing voor het pesten gevonden.

Bedenk hoe aan het probleem pesten in deze klas een einde kan komen.

Voor de docent:

5) Klassengesprek voeren over het thema pesten: oorzaken (zie boven) en de gevolgen.

Vragen naar eigen ervaringen met pesten.



Zoeklicht: www.zwijsen.nl

Marian Hoefnagel - Hey Russel!
Russel, een 15-jarige Antilliaanse jongen uit Rotterdam raakt bevriend met de Hollandse Jim. Hij heeft nog nooit zo´n goede vriend gehad. Russel woont in een nogal asociale wijk bij zijn moeder, een verpleegster. Zijn vader is een reggae-musicus. Zijn ouders zijn gescheiden. Jim woont in een prachtig huis zonder moeder, maar met maar liefst 2 vaders,

die homoseksueel zijn en bovendien iets belangrijks zijn bij de televisie-omroep.

Als Russel ontdekt dat Jim ook homoseksueel is, is hij onzeker of hij nog wel bevriend wil zijn met Jim. Hij is niet alleen bang voor roddels en commentaar, maar ook voor verliefdheid van Jim op hem. Ondertussen is Russel namelijk ook nog verliefd op Aura, een Antilliaans meisje, geworden. Hij is bang dat Aura hem niet meer wil hebben als ze ontdekt dat Jim een homo is. Na een optreden van Jim in een televiesie-praatprogramma, dat georganiseerd wordt door de vaders van Jim, is voor Russel ineens duidelijk dat Jim altijd zijn vriend zal blijven en dat dit voor Aura geen enkel probleem is.



Verwerkingstips

◦ Vertel kort waar dit boek over gaat. Weet je wat homoseksualiteit is? Ken je (bekende) mensen die homo zijn? Hoe noemen we homoseksuele vrouwen?

◦ “Homo” wordt soms gebruikt als scheldwoord. Probeer te achterhalen welke vooroordelen er bestaan ten aanzien van homo’s. Kloppen die vooroordelen?

◦ Wat zou je doen als je erachter komt dat je beste vriend of vriendin homoseksueel is? Zou je dat erg vinden of verandert dat niets aan de vriendschap?

◦ Rudsel verandert zijn naam is Russel. Wat vind je vanje eigen naam? Zou je je naam willen veranderen? In welke naam dan?

◦ Russels vader speelt in een reggaeband. Hou jij van reggaemuziek?

◦ Jim neemt deel aan een praatprogramma op tv. Maak je eigen “tv-show” maken. Verdeel de klas in groepjes en laat elk groepje een onderwerp voorbereiden, bij voorkeur een onderwerp dat op de één of andere manier in het boek aan de orde komt (vriendschap/liefde, homoseksualiteit, reggae/rasta, tatoeages/piercings (Tattoo Bob), tv/films, bijzondere (voor)namen…). Denk ook aan een presentator, decor en dergelijke en maak de tv-show levendig door muziek, praten en actie af te wisselen. Eventueel kan de show opgevoerd worden voor publiek!

◦ Speel het televisie-praatprogramma tussen Jim en zijn vader na.

Vul aan met eigen ideeën.

◦ Noteer nog meer thema´s die belangrijk genoeg zijn om een televisieprogramma over te maken, passend bij de jeugd-doelgroep. Bedenk wie je als gasten uit wilt nodigen voor dit gesprek.

◦ Maak van één van de thema´s die je gevonden hebt een praatprogramma en speel het in de vorm van een rollenspel na.

◦ Jim mag samen met Aura een eigen programma gaan presenteren. Bedenk een thema en maak dan een draaiboek voor zo´n programma.

◦ Kies een persoon uit het boek die je erg aanspreekt en maak een persoonsbeschrijving van hem of haar.

◦ Bedenk hoe het verder zou kunnen gaan met Jim en Russel.

◦ Boekentips met hetzelfde thema

Gewoon Wouter | Marieke Otten (2004)

Verliefd zijn is een ramp! | Caja Cazemier (2003)

Verliefd is verliefd: over homoseksualiteit | Martine Delfos (2002)



Bij Hey Russel! is een lesbrief te downloaden. Hierin nog meer suggesties voor een (kring)gesprek over het boek. De lesbrief is te downloaden van www.eenvoudigcommuniceren.nl (klik op “De uitgeverij”®”Boeken”®”Reality Reeks”).

www.homo-jongeren.nl; Informatie voor en over homoseksuele jongeren

www.coc.nl; Belangenvereniging voor homo-seksuelen

Tony Ross - Het dikkopje en de rups
Waar de wilg het water raakt ontmoette een dikkopje een rups. Zij keken elkaar in de kleine oogjes…en werden verliefd.

Maar ja, wat gebeurt er met dikkopjes, ook wel kikkervisjes genoemd, en rupsen als ze ouder worden? En houdt hun liefde dan stand?

De zwarte humor van dit tragikomische verhaal, dat de levenscyclus van kikkers en vlinders beschrijft, zal veel kinderen én volwassenen aanspreken.



Verwerkingstips

◦ Eerst het verhaal lezen (eventueel met behulp van kleurensheets), tot en met “twee voorpootjes gekregen”.Bedenk dan mogelijkheden om het verhaal af te maken, mondeling of schriftelijk.

Voor de beginners zou je een keus kunnen laten maken uit mogelijkheden

◦ Lees het helemaal zelf waarbij je dan per twee bladzijden een titel bedenkt als hoofdstukjes.

◦ De veranderingen van het dikkopje en de rups in pantomime uitbeelden

◦ Het verhaal eindigt op de laatste bladzijde met “Einde”. Maar bedenk toch een vervolg beginnend met het woord “Plotseling” . Of teken de volgende pagina en schrijf er een tekst bij.

◦ In het begin van het boek zijn de illustraties kleurig en vrolijk later worden ze donkerder en somber. Associeer woorden die bij deze stemmingen passen

◦ Wie is eigenlijk de “hij”en wie is de “zij?

◦ Verklaar of het boek realistisch is of dat het toeval een grote rol speelt

◦ Zoek 10 spreekwoorden of uitdrukkingen die met het verhaal te maken hebben

◦ Schrijf een recensie (beoordeling) over het boek voor een jeugdkrant

◦ Verklaar hoe de spanning in het boek opgebouwd wordt

◦ Schrijf een gedeelte van het verhaal vanuit het perspectief van een mens

◦ Zoek zakelijke achtergrondinformatie over het onderwerp uit het boek (ontwikkeling kikker en rups)

◦ Zou je anderen aanraden om het boek te lezen? Waarom wel/niet. Schrijf dit op in bijvoorbeeld een interviewvorm, dagboek, als aanbeveling, brief, recensie, enz

◦ Maak een affiche of tekening, dat betrekking heeft op het gelezen boek. Het affiche beeldt de titel uit of een gedeelte uit het boek. Onder het affiche of de tekening komt de korte inhoud van het boek te staan. In één of twee regels kan worden opgeschreven of het een leuk boek is

◦ Zoek één of meerdere gedichten die bij de inhoud van het verhaal passen en beargumenteer je keuze.

Joke van Leeuwen - Waarom een buitenboordmotor eenzaam is
Waarom is een buitenboordmotor eenzaam? En waarom lijkt aaien op spinnen en was hagelslag vroeger niet lekker? Wie is Diehier en Diedaar? Waarom is het ver van a naar z en waarom zijn de woorden herfst en twaalf eenzaam? En waarom is het eerste woord van deze zin waarom? Waarom een buitenboordmotor eenzaam is, is een boek dat over de taal Nederlands gaat. Van het Oudnederlands over het Middelnederlands naar het Nederlands dat we heden kennen. Stichting Ons Erfdeel gaf de opdracht een jeugdboek te schrijven over de Nederlandse taal. Niet aan zomaar iemand maar aan de schrijfster en tekenares van bijzonder originele, grappige, eigenzinnige en verrassende boeken: Joke van Leeuwen. Het project kreeg de steun van de Nederlandse Taalunie en kwam zo tot stand.

Alle hoofdstukjes worden voorafgegaan door één van de leuke vragen.



Verwerkingstips

◦ Bekijk de omslag van het boek; waar denk je dat dit boek over zal gaan

◦ Filosofeer over taal; welke verschillende talen gebruik je: spreektaal, schooltaal, straattaal, dialecten, computertaal, sms-taal. Pictogrammen, zoals een mannetje of vrouwtje op een wc-deur, verkeersborden en dergelijk zijn eigen ook “taal”. Iedereen weet wat ermee bedoeld wordt.

◦ Bespreek in de klas een aantal bekende woorden en de herkomst daarvan. Het bekende groene boekje, indien aanwezig op school, is handig om te laten zien hoe je de juiste spelling kunt opzoeken. Of gebruik de volgende boeken: Etymologisch woordenboek voor beginners, of Hoe het mannetje mannequin werd | Gerbrand Bakker (1997), Het tweede etymologisch woordenboek voor beginners, of Hoe het karretje carrière maakte | Gerbrand Bakker (1998)

◦ Maak het volgende gedicht af met nog één zin:

Er was eens een dame in Vlijmen

die wist niet goed hoe ze moest rijmen.

Ze had een begin

maar de volgende zin

werd almaar langer en langer en ze snapte niet hoe ze er op een fatsoenlijke manier een eind aan kon maken, zodat iemand die het las, zou kunnen denken: ja, dat is een goede manier om een laatste zin te schrijven die past bij de eerste…….

◦ Probeer woorden te maken van scrabble-letters

◦ Rijmwoorden: de klas zit in een kring. De leerkracht noemt een woord, bijvoorbeeld “huis”. Hij heeft een bal en gooit die naar een willekeurige leerling. De leerling die de bal vangt, moet een rijmwoord verzinnen op “huis” (muis, luis, kruis, enzovoort). Hij of zij gooit de bal naar een andere leerling, die dáár weer een rijmwoord op moet verzinnen. Ga zo door tot er geen nieuwe woorden meer te bedenken zijn.

◦ Opdrachten bij het boek:

- Zoek in het boek op

- Wat betekent homo sapiens sapiens (kijk op bladzijde 9)?

- Taal is altijd in beweging. In het hoofdstukje Waarom hagelslag vroeger niet lekker was kun je enkele voorbeelden hierover lezen.

- Wat betekende het woord hagelslag vroeger (kijk op bladzijde 25)?

- Maak een lijst van straattaal die bij jou in de buurt gebruikt wordt.

- In 1995 zijn de regels voor het Nederlands veranderd. Noem een paar voorbeelden van veranderingen (kijk op bladzijde 58).

- Op bladzijde 60 wordt uitgelegd wat ezelsbruggetjes zijn. Welk ezelsbruggetje ken jij? Misschien ook eentje die niet in dit boek staat?



Meer over Joke van Leeuwen is te vinden op haar eigen website: www.jokevanleeuwen.com en op www.queridokind.nl en www.leesplein.nl.

www.taalsite.nl (voor de leerkracht) site met onder andere (les)suggesties voor taalspelletjes

www.makkelijklezenplein.nl

Chrisopher Wormel - Twee kikkers
Twee kikkers zitten op een plompenblad in de vijver. Dat is heel gewoon, zul je zeggen. Maar waarom heeft één van hen een stok vast? Om de hond mee te slaan? Maar er is helemaal geen hond, althans nóg niet…

Dit is een uniek verhaal met alle eigenschappen van een tijdloze fabel.



Verwerkingstips

Het heeft het thema Geweld en biedt veel stof tot gesprek met elkaar.

◦ Lees het verhaal voor waarbij je met een medeleerling om de beurt Kikker 1 en Kikker 2 bent

◦ Lees het verhaal in gedeeltes voor en bedenk bij verschillende momenten hoe het verhaal verder gaat

◦ Bedenk een ander einde

◦ Waarom is het einde grappig



Kijk ook op www.gottmer.nl

Lorna Minkman - Wie kies je, Marijn?
Uitgeverij Zwijsen B.V. Tilburg, 2006

Reeks: Zoeklicht Dyslexie

47 pagina´s

Vanaf ca. 8 jaar



Marijn, negen jaar oud, krijgt een nieuwe buurjongen. Hij noemt zich Piek en is al veertien jaar. Marijn is erg onder de indruk van Piek en wil heel graag zijn vriend worden. Hij gaat dezelfde kleren en zelfs hetzelfde kapsel dragen als Piek. Zijn vriend Stan vindt echter dat Marijn raar doet. Hij vindt het helemaal niet goed dat Marijn zo zeer op Piek wil lijken. Is hun vriendschap in gevaar?



De Reeks Zoeklicht Dyslexie is bedoeld voor lezers met dyslectische problemen. De opbouw en de zinnen zijn makkelijk, woorden die wat moeilijker zijn, zijn vet gedrukt en worden door afbeeldingen verklaard. Achterin zitten ook nog leestips. Bijgevoegd is een CD, waarop het eerste hoofdstuk uit het boek voorgelezen wordt, plus een leesinstructie.



Verwerking:

- Dit boek kan aanleiding geven voor gesprekken over idolen: wie vinden de leerlingen gaaf? Hebben ze voorbeelden?

- Gesprekken over het aanpassen: moet men alles precies zo doen als anderen?

- Identiteit: hoe ben ik, hoe zou ik graag willen zijn? Geef hieraan uitdrukking door het maken van tekeningen of een gedicht.

Marian Hoefnagel - 16 & zwanger: wat nu?
Uitgeverij Eenvoudig Communiceren, Amsterdam 2006

Reality Reeks

118 pagina´s

vanaf ca. 14 jaar



Esther is zestien jaar oud en zwanger van Joris, de coolste jongen van de school. Wat moet ze nu doen? Is zij niet te jong om een kind te krijgen? Moet ze de baby laten aborteren of na de geboorte gewoon ter adoptie vrijgeven? Om beter erover na te kunnen denken gaat ze een paar dagen bij haar oma logeren. Misschien kunnen de gesprekken met oma haar verder helpen.



De opbouw van dit boek is heel overzichtelijk. Dankzij korte hoofdstukken en zinnen zullen ook lezers met weinig kennis van het Nederlands het verhaal goed kunnen volgen.



Verwerkingsopdrachten:

- Dit boek kan aanleiding geven voor gesprekken over zwangerschap of moederschap op jonge leeftijd.

- Ook gesprekken over abortus zijn mogelijk.

- Bekijk het verhaal eens vanuit de ogen van Joris: hoe voelt en denkt hij erover, dat hij misschien vader wordt? Hoe gaat het met hem, als Esther hem van haar zwangerschap heeft verteld?

- Esthers oma vertelt een aantal verhalen over hoe het vroeger was. Verzamel verder informatie over de rollen van mannen en vrouwen in vroegere tijden.

Elisabeth Mollema - 1 + 1 = zeven
Uitgeverij Zwijsen B.V. Tilburg, 2006

Reeks: Zoeklicht Dyslexie

46 pagina´s

Vanaf ca. 8 jaar



Hannes en Adriaan, allebei tien jaar oud, worden overburen van elkaar. Adriaan leeft met zijn moeder Carla en een poes alleen, Hannes woont met hond Dirk bij zijn vader Jaap. De twee gezinnen sluiten vriendschap met elkaar. Op een dag krijgt Adriaan een idee: zou het niet leuk zijn als ze altijd samen konden zijn? Stel eens dat zijn moeder en Hannes’ vader verliefd op elkaar zouden worden... Maar hoe bereik je dat? Samen gaan Hannes en Adriaan een plan bedenken.



De Reeks Zoeklicht Dyslexie is bedoeld voor lezers met dyslectische problemen. De opbouw en de zinnen zijn makkelijk, woorden die wat moeilijker zijn, zijn vet gedrukt en worden door afbeeldingen verklaard. Achterin zitten ook nog leestips. Bijgevoegd is een CD, waarop het eerste hoofdstuk uit het boek voorgelezen wordt, plus een leesinstructie.



Verwerking:

- Dit boek kan aanleiding geven voor gesprekken over patchwork-gezinnen.

- Stop in het midden van het boek met het lezen en bedenk eens zelf plannen: wat zullen de twee jongen doen? Hoe zullen ze proberen uit twee gezinnen één te maken? Bedenk zelf een voortgang van het verhaal. Je kunt het opschrijven, een stripverhaaltje tekenen of samen met andere leerlingen een toneelstukje bedenken dat hierover gaat.

Karen Wallace - Stress!: Leidraad voor een beter leven
Amsterdam, De Brink, 2000, ISBN 90-216-7331-2

Varkentje Lisa is niet tevreden met haar drukke leven als carriérevrouw; ze zoekt rust op het platteland en beseft dat ze het roer volledig moet omgooien.

Extra

Een prentenboek voor alle mensen die zich afvragen of het leven niet méér te bieden heeft maar het druk hebben om daarover na te denken: de goedkoopste remedie tegen stress!

Ook geschikt voor volwassenen.

Verwerking

◦ Hoe heeft Lisa vroeger geleefd?

Verzin een biografie voor haar; gezin/familie, geboorte, woonplaats, woonde ze vroeger op het platteland? Wat voor opleiding heeft ze gedaan, welk beroep, wat voor vrienden, hoe was haar omgeving, etc.

◦ Lisa is niet meer tevreden. Ze wil en moet veranderen. Hoe gaat ze dat doen:

- ze praat eerst met familie, vrienden erover

- ze maakt een planning

- ze gaat op zoek naar een nieuwe woning en werkplaats

- ze bekijkt advertenties

- ze bekijkt woningen, gaat met eventuele nieuwe buren praten

◦ Hoe zag Lisa’s leven eruit in de stad

Beschrijf haar werk, wat doet ze in haar vrije tijd, gaat ze ook op bezoek op het platteland waar haar familie woont.

◦ Eerst gaat het goed in de stad maar dan wordt het erger en erger en erger…Lisa wil weer veranderen en gaat weer op zoek naar iets nieuws.

Schrijf ideeën op wat ze nu wil doen

◦ Laat de tekst in twee groepen opnieuw beschrijven: één zonder het besef dat de hoofdpersoon een varken is en één groep mét het besef dat het om een varken gaat. Hoe verloopt het verhaal dan.

◦ De illustraties beschrijven in de ik-vorm:

bijvoorbeeld: dit ben ik in mijn snelle auto. Ik ben erg gelukkig, het is jaguar, etc.

◦ Mijn directeur is……..

Hoe wil ik dat mijn directeur is?

◦ Mijn directeur zegt: neem een hobby…

Bedenk wat voor hobby’s

◦ Speel het gesprek met de directeur

Brenda Scholten - Vergaderen, typen, koffie drinken: wat doen grote mensen op kantoor?
Wat doen grote mensen eigenlijk als ze op hun werk zijn?

En wat gebeurt er bijvoorbeeld allemaal op een kantoor. Alleen maar computeren? En praten en koffie drinken? Saai hoor. En lekker makkelijk! Of niet soms.

Dit boek vertelt op een leuke manier wat het betekent om bijvoorbeeld manager, directeur of secretaresse te zijn.

Verwerking

Dit boek is goed te gebruiken bij het thema Beroepen.

Gebruik hierbij ook een officieel boek met omschrijvingen van beroepen of kijk op internet.

Voer een gesprek over welk beroep de leerlingen zouden kiezen en waarom.

Speel een beroep na zoals beschreven in Vergaderen, typen, koffie drinken.